اختلال پردازش حسی چیست؟
مغز ما اطلاعات را از ۸ سامانه حسی دریافت میکند: لامسه، بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی، تعادل (وستیبولار)، حس عمقی (پروپریوسپشن) و حس درونی (اینتروسپشن). در اختلال پردازش حسی، مغز این اطلاعات را به درستی پردازش نمیکند، که منجر به واکنشهای غیرمعمول به محیط میشود.
انواع اختلال پردازش حسی
| نوع | توضیح | مثال رفتاری |
|---|---|---|
| بیشحساسیت (Hypersensitivity) | پاسخ بیش از حد به محرکها | وحشت از صدای جارو، اجتناب از لمس |
| کمحساسیت (Hyposensitivity) | پاسخ کمتر از حد به محرکها | کوبیدن به دیوار، درد نامحسوس |
| جستجوی حسی | نیاز فعال به محرکهای قوی | چرخیدن، پریدن، گاز گرفتن |
| اجتناب حسی | فرار فعال از محرکها | خودداری از پوشیدن لباسهای خاص |
علائم SPD در هر سامانه حسی
لامسه
- آزار از برچسب لباس، جوراب دردانه، یا پارچههای خاص
- مقاومت در برابر بازی با خمیر، شن، رنگ یا مواد چسبنده
- گاز گرفتن یا فشار دادن شدید به دیگران (جستجوی لامسه)
صدا (شنیداری)
- گرفتن گوشها در محیطهای شلوغ یا در صدای بلند
- ترس از صدای جارو، سشوار، بوق ماشین
- عدم توجه به نام خود (که ممکن است اشتباهاً به عنوان کمشنوایی تفسیر شود)
تعادل (وستیبولار)
- ترس شدید از ارتفاع یا تاب و سرسره
- برعکس: تشنگی حرکت و چرخیدن بیپایان
- مشکل در تعادل، زمین خوردن مکرر
چگونه SPD تشخیص داده میشود؟
هیچ آزمایش خون یا اسکن مغزی برای تشخیص SPD وجود ندارد. تشخیص توسط کاردرمانگر متخصص در کلینیک کاردرمانی توانا اصفهان از طریق مشاهده بالینی، پرسشنامههای استاندارد (مانند SPM یا Sensory Profile) و مصاحبه با والدین انجام میشود.
کاردرمانی حسی — روش درمان اصلی
رویکرد یکپارچگی حسی (Ayres Sensory Integration)
این روش که توسط دکتر Jean Ayres طراحی شده، مبنای اصلی کاردرمانی حسی است. کاردرمانگران در مرکز توانا اصفهان از تجهیزات تخصصی مانند تابهای حسی، فضاهای فشاری و مواد بافتی متنوع استفاده میکنند تا به مغز کمک کنند اطلاعات حسی را بهتر پردازش کند.
تأثیر SPD بر زندگی روزمره
- مدرسه: مشکل تمرکز در کلاس، اذیت شدن از سروصدای محیط
- خواب: مشکل در آرام شدن و به خواب رفتن
- غذا: بدغذایی شدید به دلیل حساسیت چشایی یا بافتی
- ارتباطات اجتماعی: اجتناب از بازی گروهی
- لباس پوشیدن: مشکل روزانه با انتخاب لباس مناسب