بازی‌درمانی کودکان در اصفهان؛ وقتی بازی، ابزار درمان می‌شود

بازی‌درمانی چیست و با «بازی کردن» چه فرقی دارد؟

رایج‌ترین سوءتفاهم درباره‌ی بازی‌درمانی این است که «کودک می‌رود آنجا بازی می‌کند». اگر از پشت شیشه نگاه کنید، شاید همین به‌نظر برسد — اما تفاوت در چیزی است که دیده نمی‌شود.

در بازی آزاد، کودک هر کاری دلش بخواهد می‌کند. در بازی‌درمانی، درمانگر بر اساس ارزیابی، بازی مشخصی را با هدف مشخصی انتخاب می‌کند، شدت آن را لحظه‌به‌لحظه تنظیم می‌کند، و در نقطه‌ی درست وارد یا خارج می‌شود. کودک احساس می‌کند دارد بازی می‌کند؛ درمانگر می‌داند دارد روی نوبت‌گیری یا تحمل ناکامی کار می‌کند.

دلیل انتخاب بازی به‌عنوان ابزار هم ساده است: بازی زبان طبیعی کودک است. کودکی که نمی‌تواند بگوید «من از شلوغی می‌ترسم»، آن را در بازی نشان می‌دهد. توضیح کامل رویکردها در بازی‌درمانی کودکان آمده است.

بازی‌درمانی برای کدام کودکان مناسب است؟

در کلینیک توانا اصفهان، بازی‌درمانی معمولاً برای این گروه‌ها به کار می‌رود:

یک جلسه‌ی بازی‌درمانی چطور می‌گذرد؟

جلسات معمولاً ۳۰ دقیقه‌اند و ساختار کلی‌شان اینگونه است:

1. ورود و تنظیم اولیه (حدود ۳ دقیقه). کودک وارد اتاق می‌شود و فرصت می‌گیرد با محیط تطبیق پیدا کند. برای کودکان مضطرب، همین بخش ممکن است چند جلسه طول بکشد.
2. بازی هدایت‌شده (حدود ۱۷ دقیقه). درمانگر بازی متناسب با هدف جلسه را پیشنهاد می‌دهد و در طول آن، سطح دشواری را بالا و پایین می‌برد.
3. بازی آزاد (حدود ۶ دقیقه). کودک انتخاب می‌کند. این بخش هم مشاهده‌ای است و هم به کودک حس کنترل می‌دهد.
4. پایان و انتقال (حدود ۴ دقیقه). جمع کردن وسایل — که خودش تمرین پایان دادن و پذیرش قانون است — و انتقال بازخورد به والد.

در بخشی از جلسات، والد هم وارد اتاق می‌شود. هدف این است که شیوه‌ی تعامل درمانگر با کودک به خانه منتقل شود.

بازی‌درمانی یا کاردرمانی؟

این دو رقیب هم نیستند؛ بازی‌درمانی یکی از ابزارهای کاردرمانی است. تفاوت در هدف اصلی است:

در عمل، برنامه‌ی بیشتر کودکان ترکیبی است. ارزیابی اولیه مشخص می‌کند کدام محور وزن بیشتری بگیرد.

بازی‌درمانی در خانه؛ آنچه والدین می‌توانند انجام دهند

لازم نیست اسباب‌بازی تخصصی بخرید. چهار اصل، بیشتر از هر وسیله‌ای اهمیت دارند:

• روزی بیست دقیقه بازی بدون گوشی. بیست دقیقه‌ی کامل و بدون حواس‌پرتی، از دو ساعت بازی نصفه‌نیمه اثر بیشتری دارد.
• رهبری را به کودک بدهید. در بازی، او تصمیم بگیرد چه چیزی و چطور. کودکی که تمام روز از او دستور می‌گیرند، به این فضا نیاز دارد.
• توصیف کنید، سؤال نکنید. به‌جای «داری چیکار می‌کنی؟» بگویید «داری برج بلندی می‌سازی». این کار هم زبان می‌سازد و هم حس دیده‌شدن.
• باخت را تمرین کنید. عمداً گاهی ببرید. کودکی که همیشه برنده می‌شود، تحمل ناکامی یاد نمی‌گیرد.

فعالیت‌های تفصیلی در بازی‌های تقویت مهارت اجتماعی و بازی‌های تقویت تمرکز آمده است.

بازی‌درمانی در کلینیک توانا اصفهان

در کلینیک توانا، بازی‌درمانی به‌صورت مستقل و نیز به‌عنوان بخشی از برنامه‌ی کاردرمانی ارائه می‌شود. مسیر با ارزیابی شروع می‌شود تا مشخص شود کودک در کدام حوزه — اجتماعی، هیجانی یا حسی — بیشترین نیاز را دارد، و بر همان اساس اهداف مکتوب تعیین می‌گردد.

برای کودکانی که هم‌زمان به گفتاردرمانی نیاز دارند، هر دو تیم در یک مرکز و با اهداف هماهنگ کار می‌کنند. برای آشنایی با روند جلسه‌ی اول، راهنمای اولین جلسه را ببینید.